مِنَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُهاجِرِينَ ، إِلَّا أَنْ تَفْعَلُوا إِلى أَوْلِيائِكُمْ مَعْرُوفاً ، كانَ ذلِكَ فِي الْكِتابِ مَسْطُوراً ، پيامبر بمؤمنين اختياردارتر از خود ايشان است ، و همسران او مادران ايشانند و خويشاوندان در كتاب خدا بعضى مقدم بر بعض ديگرند ، از مؤمنين و مهاجران ، مگر آنكه به اولياء خود نيكى كنند ، و اين در كتاب نوشته شده بود ) ، « 1 » ضميمه كردند و آن نكته لطيف را استفاده فرمودند . توضيح اينكه آيه سوره احزاب ، ناسخ حكم توارث به اخوتى است كه در صدر اسلام معتبر بود و كسانى كه با يكديگر عقد اخوت بسته بودند ، از يكديگر ارث مىبردند ، آيه سوره احزاب آن را نسخ كرد و حكم توارث را منحصر كرد در قرابت و سپس نيكى در حق اولياء را از آن استثناء كرد و خلاصه فرمود : توارث تنها در خويشاوندان است و برادران دينى از يكديگر ارث نميبرند ، مگر آنكه بخواهند ، به اولياء خود احسانى كنند ، و آن گاه رسول خدا و طاهرين از ذريه اش را اولياء مؤمنين خوانده و اين مستثنا همان موردى است كه جمله : * ( ( إِنْ تَرَكَ خَيْراً الْوَصِيَّةُ ) ) * الخ ، شاملش مىشود ، چون رسول خدا ( ص ) و ائمه طاهرين نيز قربا هستند ( دقت بفرمائيد ) . و در تفسير عياشى از يكى از دو امام باقر و صادق ع روايت كرده كه در ذيل آيه : * ( ( كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذا حَضَرَ ) ) * الخ ، فرمود : اين آيه بوسيله آيه : ( فرائض يعنى آيه ارث ) نسخ شده . « 2 » مؤلف : مقتضاى جمع بين روايات سابق و اين روايت ، اين است كه بگوئيم : منسوخ از آيه * ( ( كُتِبَ عَلَيْكُمْ ) ) * الخ ، تنها وجوب است ، در نتيجه استحباب آن به حال خود باقى است . و در تفسير مجمع البيان از امام باقر ع روايت كرده كه در ذيل جمله : * ( ( فَمَنْ خافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفاً أَوْ إِثْماً . . . ) ) * الخ ، فرمود : جنف اين است كه بسوى خطا گرائيده باشد از اين جهت كه نداند اين كار جائز است . « 3 » و در تفسير قمى از امام صادق ع روايت آورده كه فرمود : وقتى مردى به وصيتى سفارش كرد ، جائز نيست كه وصى او وصيتش را تغيير دهد ، بلكه بايد بر طبق آنچه وصيت كرده عمل كند ، مگر آنكه به غير از دستور خدا وصيت كرده باشد كه اگر وصى بخواهد مو به مو به آن عمل كند ، دچار معصيت و ظلم مىشود ، در اين صورت براى وصى جائز است ، آن را بسوى حق برگرداند و اصلاح كند ، مثل اينكه مردى كه چند وارث دارد ، تمامى اموالش را براى يكى از ورثه وصيت كند و بعضى ديگر را محروم كند ، كه در اينجا وصى ميتواند وصيت را تغيير داده بدانچه كه حق است برگرداند ، اينجاست كه خداى تعالى ميفرمايد : * ( ( جَنَفاً أَوْ إِثْماً ) ) * ، كه جنف انحراف به طرف

--> 1 - سوره احزاب آيه 6 - من لا يحضره الفقيه ج 4 ص 44 2 - تفسير عياشى ج 1 ص 77 حديث 167 3 - تفسير مجمع البيان ج 1 ص 269